informacje

Vademecum Pacjenta


Narząd wzroku jest jednym z podstawowych narządów zmysłu, komunikujących nas z otaczającym światem. Do narządu wzroku zaliczamy aparat ochronny (oczodół, powieki, spojówkę, narząd łzowy, aparat mięśniowy), gałkę oczną wraz z jej strukturami (twardówką, rogówką, błoną naczyniową, soczewką, siatkówką, ciałem szklistym) oraz drogi przewodzące bodźce świetlne i analizatory w mózgu (nerw wzrokowy, pasmo wzrokowe, promienistość wzrokowa i pola 17,18,19 w korze potylicznej mózgu).

Oczodół
Stanowi kostną ochronę gałki ocznej. Ma kształt czworościennej piramidy, szczytem zwróconej ku jamie czaszki. Wyróżniamy 4 ściany oczodołu: górną, przyśrodkową, skroniową i dolną a przez otwór w szczycie oczodołu przechodzi min. nerw wzrokowy, przewodzący bodźce wzrokowe do mózgu.

Mięśnie okoruchowe
Wewnątrz oczodołu oprócz tkanki tłuszczowej i ścięgnistej przegrody oczodołu znajdują się mięśnie okoruchowe, poruszające gałkę oczną. 6 mięśni zostało podzielonych na dwie grupy w zależności od wykonywanych czynności:mięśnie przywodzące gałkę oczną (mięśnie proste przyśrodkowy, górny i dolny) oraz mięśnie odwodzące gałkę oczną (mięsień prosty zewnętrzny oraz mięśnie skośne górny i dolny).

Powieki
Należą do aparatu ochronnego. Wyróżniamy powiekę górną i dolną, na każdej z powiek na wolnym brzegu wyrastają rzęsy. Zbudowane są z tarczek (stanowiących łącznotkankowe rusztowanie powiek) oraz ze skóry i mięśni, poruszających powiekami. Wewnętrzna powierzchnia powiek zrośnięta jest ze spojówką powiekową.

Spojówka
Ta łącznotkankowa, bogato unaczyniona błona stanowi również część aparatu ochronnego oka. Składa się z części powiekowej oraz części gałkowej, luźno przylegającej do oka i zrośniętej z gałką oczną w okolicy rąbka rogówki. Spojówka zawiera liczne gruczoły, których wydzielina tworzy wraz ze łzami tzw. film łzowy.

Narząd łzowy
Składa się z części wydzielniczej (do której zaliczamy gruczoł łzowy główny, położony w górno-skroniowej części oczodołu, oraz gruczoły łzowe dodatkowe, znajdujące sie w załamkach górnym i dolnym spojówki) oraz części odprowadzającej łzy (do której zaliczamy kanaliki łzowe , woreczek łzowy oraz przewód nosowo-łzowy). Łzy, oprócz działania ochronnego (enzymy) biorą udział w nawilżaniu zewnętrznych części oka i odżywianiu rogówki.

Gałka oczna
Gałka oczna ma kształt kuli o średnicy ok. 23 mm, zbudowanej z trzech warstw. Wyróżniamy biegun przedni i tylny, a przez połączenie środkowych punktów w ścianie przedniej i tylnej możemy wykreślić oś gałki ocznej. Ze względu na występujące w oku struktury oraz możliwości ich badania wyróżniamy w gałce tzw. odcinek przedni (rogówkę, komorę przednią, tęczówkę, soczewkę) oraz odcinek tylny (ciało szkliste i siatkówkę).

Rogówka
Stanowi najbardziej do przodu wysuniętą część oka. Ma nieco owalny kształt, jest przezroczysta i przechodzi ku tyłowi w twardówkę. Ma pięciowarstwową budowę i pozbawiona jest naczyń krwionośnych i chłonnych (dzięki temu zawdzięczamy jej przezierność). Jest bardzo bogato unerwiona czuciowo. Dzięki właściwościom soczewki wypukło wklęsłej o mocy skupiającej ok. 43 Dioptrii stanowi istotną część układu optycznego oka.

Twardówka
Jest zewnętrzną błoną gałki ocznej, zbudowaną ze zbitej tkanki włóknistej. Twardówka ochrania wewnętrzne struktury oka i nadaje mu kształt.

Błona naczyniowa
W skład błony naczyniowej zaliczamy tęczówkę, ciało rzęskowe i naczyniówkę właściwą.

Tęczówka
Tęczówka, bogato unaczyniona błona znajdująca się w przedniej części gałki, zbudowana jest ze zrębu i mięśni (zwieracza i rozwieracza źrenicy) W centrum tęczówki znajduje się otwór-źrenica, która przez zmianę swojej średnicy ogranicza przedostawanie się do wnętrza oka nadmiaru światła i bierze udział w akomodacji.

Ciało rzęskowe
Znajduje się za tęczówką i wytwarza ok. 70 wypustek, tzw. wyrostków rzęskowych, ze szczytu których wyrastają więzadełka rzęskowo-soczewkowe , na których zawieszona jest soczewka. Główną część ciała rzęskowego stanowi mięsień rzęskowy, którego włókna okrężne i promieniste swoim skurczem napinają lub rozluźniają więzadełka rzęskowo-soczewkowe i zmieniają w ten sposób kształt soczewki, a co za tym idzie jej moc, odpowiadając w ten sposób za akomodację oka. Ciało rzęskowe pokryte jest nabłonkiem barwnikowym, który wytwarza ciecz wodnistą i na tej drodze wpływa na prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Naczyniówka właściwa
Stanowi środkową błonę budującą ścianę gałki ocznej. Składa się z licznych naczyń krwionośnych, które oprócz odżywiania zewnętrznych warstw siatkówki pełnią funkcję amortyzatora dla siatkówki.

Kąt rogówkowo-twardówkowo-tęczówkowy
Jest to struktura znajdująca się na pograniczu tych trzech, wymienionych w nazwie struktur w przednim odcinku oka. Odgrywa istotną rolę w regulacji ciśnienia wewnątrzgałkowego. Ciecz wodnista, wytwarzana przez nabłonek barwnikowy ciała rzęskowego, przez układ tak zwanych żył wodnych, występujących za układem beleczkowania w kącie rogówkowo-twardówkowo-tęczówkowym, łączy się z układem żył nadtwardówkowych, regulując w ten sposób odpływ i ciśnienie w oku. Zaburzenia w budowie kąta przesączania prowadzą do jaskry.

Soczewka
Dwuwypukła, pozbawiona naczyń krwionośnych i chłonnych oraz nerwów struktura, zawieszona na więzadełkach rzęskowo-soczewkowych. Obok rogówki ważna część układu optycznego oka (moc skupiająca soczewki to ok.20 Dioptrii) bierze udział w akomodacji. Wraz z wiekiem traci swoją elastyczność (upośledzając akomodację) oraz przezierność (prowadząc do tworzenia się zaćmy).

 

Ciało szkliste
Koloidalna struktura, wypełniająca wnętrze gałki ocznej, położona za soczewką. Stanowi
wewnętrzną tamponadę dla siatkówki i jest częścią układu optycznego oka.

Siatkówka
Najbardziej wewnętrzna błona tworząca gałkę oczną. Dzięki swojej budowie neuronalnej uważana jest za wypustkę mózgu. Przyczepiona jest do podłoża w okolicy rąbka zębatego oraz przy tarczy nerwu wzrokowego, na pozostałym obszarze luźno przylega do naczyniówki. Ma budowę histologiczną składającą się z 10 warstw, tworzących trzy pierwsze neurony drogi wzrokowej. Wypustki komórek zwojowych z obszaru całej siatkówki zbierają się w tylnym biegunie tworząc nerw wzrokowy, przechodzący dalej przez kanał nerwu wzrokowego do czaszki i mózgu. W siatkówce wyróżniamy część centralną, z plamką żółtą (miejscem najlepszego widzenia, największym skupiskiem czopków, odpowiedzialnych za widzenie barwne) oraz część obwodową, zbudowaną głównie z pręcików, odpowiedzialnych za widzenie nocne). Siatkówka jest miejscem anatomicznie i fizjologicznie krańcowego krążenia tzn. unaczynienie pochodzi od jednego naczynia – tętnicy środkowej siatkówki i nie ma możliwości, w przypadku jej niedrożności, tworzenia się krążenia obocznego. Ma to znaczenie w etiologii różnych schorzeń siatkówki.

oko

 


Zobacz też:

Co po operacji okulistycznej?

Pogotowie okulistyczne

nasi partnerzy